از هر ۱۰ نوزاد، یک نوزاد نارس متولد میشود
سالانه میلیونها نوزاد در سراسر جهان پیش از تکمیل هفته ۳۷ بارداری متولد میشوند و برخی از آنها برای ادامه زندگی به مراقبتهای تخصصی نیاز دارند. متخصصان تأکید میکنند اگرچه تولد زودرس میتواند خطر بروز مشکلات جسمی و تکاملی را افزایش دهد، اما مراقبتهای پزشکی مناسب و پیگیری منظم، نقش مهمی در بهبود وضعیت سلامت و آینده این کودکان دارد.
به گزارش سیناپرس ، تولد نوزاد پیش از موعد، یکی از چالشهای مهم حوزه سلامت مادر و کودک به شمار میرود. برآوردهای جهانی نشان میدهد از هر ۱۰ نوزاد، یک نوزاد نارس متولد میشود. به همین مناسبت، ۱۷ نوامبر بهعنوان روز جهانی نوزاد نارس نامگذاری شده است تا توجه جامعه به نیازهای درمانی و مراقبتی این کودکان و خانوادههای آنها جلب شود.
علی فرجی، متخصص کودکان و نوزادان و عضو هیئت علمی انجمن پزشکان کودکان ایران، با اشاره به اهمیت مراقبت از نوزادان نارس میگوید: تولد زودهنگام صرفاً به معنای وزن پایین نوزاد نیست، بلکه اندامهای مختلف بدن از جمله ریهها، مغز، دستگاه گوارش و سیستم ایمنی این کودکان ممکن است هنوز به تکامل کافی نرسیده باشند. به همین دلیل، برخی از آنها از نخستین روزهای زندگی به مراقبتهای ویژه پزشکی نیاز دارند.
چه عواملی باعث زایمان زودرس میشوند؟
از نظر پزشکی، نوزادی که پیش از تکمیل هفته ۳۷ بارداری متولد شود، نارس محسوب میشود. هرچه سن بارداری هنگام تولد کمتر باشد، احتمال بروز عوارض و نیاز به مراقبتهای تخصصی افزایش پیدا میکند.
برخی از نوزادان نارس برای تنفس، تغذیه، تنظیم دمای بدن و مقابله با عفونتها به حمایت پزشکی نیاز دارند.
فرجی در تشریح عوامل مؤثر در زایمان زودرس میگوید: بارداریهای چندقلویی، فشار خون بالا و پرهاکلامپسی، برخی عفونتهای مادر، مشکلات دهانه رحم، سابقه زایمان زودرس و بیماریهای زمینهای مادر از جمله عوامل شناختهشده در تولد زودهنگام نوزادان هستند. البته در بسیاری از موارد نیز علت مشخصی برای زایمان زودرس شناسایی نمیشود.
به گفته این متخصص، همه موارد زایمان زودرس قابل پیشگیری نیستند، اما مراقبتهای منظم دوران بارداری، شناسایی مادران پرخطر، کنترل بیماریهای زمینهای، خودداری از مصرف دخانیات و مراجعه بهموقع هنگام مشاهده علائم هشداردهنده میتواند احتمال بروز برخی از این موارد را کاهش دهد.
مراقبت از نوزاد نارس فراتر از تجهیزات پزشکی است
بستری شدن نوزاد در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان (NICU) معمولاً با نگرانی و اضطراب خانوادهها همراه است. مشاهده نوزاد در میان تجهیزات پزشکی ممکن است برای والدین تجربهای دشوار باشد، اما این دستگاهها با هدف حمایت از عملکرد اندامهای نارس و کمک به عبور کودک از روزهای حساس نخست زندگی مورد استفاده قرار میگیرند.
فرجی در این باره توضیح میدهد: برخی نوزادان برای تنفس به حمایت دستگاههای کمکتنفسی نیاز دارند، گروهی باید تغذیه خود را بهتدریج و از طریق لوله دریافت کنند و بعضی دیگر برای حفظ دمای بدن در انکوباتور قرار میگیرند.
او همچنین بر نقش والدین در روند بهبودی نوزاد تأکید میکند و روش کانگورویی یا تماس پوست با پوست را یکی از شیوههای مؤثر مراقبت میداند.
در این روش، نوزاد با رعایت شرایط ایمنی و زیر نظر تیم درمان، بهصورت مستقیم با پوست مادر یا پدر تماس پیدا میکند. این کار میتواند به تنظیم دمای بدن نوزاد، بهبود تغذیه با شیر مادر، تقویت ارتباط عاطفی والدین و کودک و افزایش آرامش نوزاد کمک کند.
شیر مادر؛ عامل مهم در حفظ سلامت نوزادان نارس
تغذیه مناسب یکی از مهمترین بخشهای مراقبت از نوزادان نارس است و شیر مادر در این میان جایگاه ویژهای دارد.
فرجی با اشاره به اهمیت تغذیه با شیر مادر میگوید: شیر مادر علاوه بر تأمین مواد مغذی مورد نیاز نوزاد، دارای ترکیبات ایمنی و عوامل محافظتی است که میتوانند خطر ابتلا به برخی عفونتها و عوارض خطرناک گوارشی، از جمله انتروکولیت نکروزان را کاهش دهند.
به گفته این متخصص، مادرانی که نوزادشان در بخش مراقبتهای ویژه بستری است، ممکن است در روزهای نخست امکان شیردهی مستقیم نداشته باشند. در چنین شرایطی، دوشیدن منظم شیر و انتقال آن به نوزاد اهمیت زیادی دارد.
البته برخی نوزادان بسیار نارس برای تأمین نیازهای تغذیهای و رشد خود به غنیسازی شیر مادر یا دریافت مکملهای تغذیهای نیاز دارند که این اقدامات باید با تشخیص و نظارت پزشک انجام شود.
آیا نوزادان نارس در آینده با مشکلات رشد و تکامل مواجه میشوند؟
یکی از مهمترین دغدغههای والدین پس از تولد زودهنگام فرزندشان، وضعیت سلامت و روند رشد او در سالهای آینده است.
فرجی در پاسخ به این نگرانی توضیح میدهد: بسیاری از نوزادان نارس، بهویژه در صورت دریافت مراقبتهای مناسب و پیگیریهای منظم پزشکی، میتوانند رشد مطلوبی داشته باشند و زندگی سالمی را تجربه کنند. با این حال، در کودکانی که در سن بارداری پایینتری متولد شدهاند، احتمال بروز مشکلات تکاملی، اختلالات بینایی و شنوایی، مشکلات حرکتی و دشواریهای یادگیری بیشتر است.
او تأکید میکند که مراقبت از نوزاد نارس با ترخیص از بیمارستان به پایان نمیرسد و این کودکان باید از نظر رشد جسمی، تکامل عصبی، بینایی، شنوایی، وضعیت تغذیه و واکسیناسیون بهصورت منظم ارزیابی شوند.
یکی از موضوعات مهم در این زمینه، آشنایی والدین با مفهوم «سن اصلاحشده» است. برای نمونه، اگر نوزادی هشت هفته زودتر از موعد متولد شده باشد، در چهارماهگی تقویمی، سن اصلاحشده او حدود دو ماه خواهد بود.
این محاسبه بهویژه در دو سال نخست زندگی اهمیت دارد و به پزشکان و والدین کمک میکند روند رشد و تکامل کودک را با در نظر گرفتن زمان واقعی تولد او ارزیابی کنند.
مراقبتهای ضروری از نوزاد نارس پس از ترخیص
مراقبتهای خانگی پس از ترخیص از بیمارستان نقش مهمی در حفظ سلامت و رشد نوزادان نارس دارد. خانوادهها باید علاوه بر توجه به تغذیه و افزایش وزن کودک، اصول بهداشتی و مراقبتی را نیز رعایت کنند.
فرجی با اشاره به این موضوع میگوید: رعایت بهداشت دستها، دور نگه داشتن نوزاد از دود سیگار و افراد مبتلا به عفونتهای تنفسی و مراجعه منظم به پزشک از جمله اقدامات ضروری پس از ترخیص است.
او همچنین بر رعایت اصول خواب ایمن تأکید میکند. نوزاد باید به پشت و روی سطحی صاف و سفت خوابانده شود و از قرار دادن بالش یا وسایل نرم و اضافی در محل خواب او خودداری شود.
به گفته این متخصص، واکسیناسیون نوزادان نارس در بیشتر موارد بر اساس سن تقویمی انجام میشود، اما در برخی شرایط خاص، از جمله درباره نوزادان کموزن، ممکن است ملاحظات متفاوتی وجود داشته باشد.
فرجی هشدار میدهد در صورت مشاهده نشانههایی مانند اختلال در تنفس، کبودی، کاهش محسوس شیر خوردن، بیحالی غیرعادی یا تب، نوزاد باید فوراً از نظر پزشکی ارزیابی شود.
سلامت روان والدین نوزادان نارس را نباید نادیده گرفت
تولد زودهنگام تنها بر وضعیت جسمی نوزاد تأثیر نمیگذارد، بلکه میتواند فشار روانی قابلتوجهی به والدین و سایر اعضای خانواده وارد کند.
بستری طولانیمدت نوزاد، نگرانی درباره آینده و احتمال بروز مشکلات جسمی و تکاملی و همچنین جدایی موقت مادر و کودک، شرایط دشواری را برای خانوادهها ایجاد میکند.
این متخصص کودکان و نوزادان با اشاره به اهمیت حمایت روانی از والدین میگوید: حمایت عاطفی اطرافیان، ارتباط شفاف کادر درمان با خانواده و مشارکت دادن والدین در روند مراقبت از نوزاد اهمیت زیادی دارد. والدین نوزادان نارس صرفاً همراهان بیمار نیستند، بلکه بخش مهمی از فرایند درمان و مراقبت محسوب میشوند.
به نقل از همشهری آنلاین، فرجی در پایان با تأکید بر اینکه هدف از مراقبتهای پزشکی تنها زنده نگه داشتن نوزاد نیست، میگوید: مراقبت از نوزاد نارس تلاشی برای فراهم کردن آیندهای سالم، باکیفیت و سرشار از فرصت برای کودکی است که زندگی را زودتر از موعد آغاز کرده است.
به گفته او، هر گرم افزایش وزن، هر نفس مستقل و هر روزی که نوزاد نارس با موفقیت پشت سر میگذارد، دستاوردی ارزشمند برای خانواده و تیم درمان است. این مراقبتها از دوران بارداری آغاز میشوند، در بخش مراقبتهای ویژه ادامه مییابند و پس از تولد نیز با پایش مستمر رشد و تکامل کودک دنبال میشوند.
منبع خبر: سیناپرس
لینک اصلی خبر