شکلگیری انسجام اجتماعی، نه سیاسی
«در جنگ ۱۲روزه، یک همگرایی اجتماعی بین مردم شکل گرفت، اما اینکه بگوییم همگرایی سیاسی هم بود، پاسخ منفی است»؛ این خلاصه صحبتهایی است که در نشست تخصصی «آیندهپژوهی همگرایی ملی ایرانیان در شرایط پساجنگ» بیان شد؛ نشستی که توسط گروه علمی-تخصصی آیندهپژوهی جامعهشناسی، وابسته به انجمن جامعهشناسی ایران برگزار شد و مفهوم انسجام ملی و همبستگی ایجادشده را در دوران جنگ 12روزه با رویکرد آیندهپژوهی بررسی کرد.
شرق: «در جنگ ۱۲روزه، یک همگرایی اجتماعی بین مردم شکل گرفت، اما اینکه بگوییم همگرایی سیاسی هم بود، پاسخ منفی است»؛ این خلاصه صحبتهایی است که در نشست تخصصی «آیندهپژوهی همگرایی ملی ایرانیان در شرایط پساجنگ» بیان شد؛ نشستی که توسط گروه علمی-تخصصی آیندهپژوهی جامعهشناسی، وابسته به انجمن جامعهشناسی ایران برگزار شد و مفهوم انسجام ملی و همبستگی ایجادشده را در دوران جنگ 12روزه با رویکرد آیندهپژوهی بررسی کرد. نعمتالله فاضلی، عضو هیئتعلمی پژوهشگاه مطالعات علوم انسانی و فرهنگی، مسعود عالمی، عضو هیئتعلمی دانشگاه علامه طباطبایی و وحید شالچی، عضو هیئتعلمی دانشگاه علامه طباطبایی، به عنوان سخنرانان و محمدحسینزاده به عنوان دبیر در این نشست تخصصی حضور داشتند. میهمانان این برنامه به بررسی این پرسش پرداختند که انسجام ملی که پس از جنگ از آن حرف زده شد، تا چه اندازه منطبق بر واقعیت بود و آیا در صورت بروز تنش و تهدیدی در آینده، باز هم شاهد این همگرایی خواهیم بود؟ نعمتالله فاضلی، عضو هیئتعلمی پژوهشگاه مطالعات علوم انسانی و فرهنگی، در ابتدای این نشست سخنرانی را بر عهده داشت. او در پاسخ به اینکه آیا در دوران جنگ و پس از آن، همگرایی بین مردم رخ داد یا خیر، عنوان کرد: «یک نوع همگرایی اجتماعی بین مردم رخ داد، اما از نظر سیاسی هیچ همگرایی رخ نداد. یعنی مردم برای بقا و همچنین برای دفاع از ایران، مخالفتهای سیاسی و ضدیتها را کنار گذاشتند و از آن برای فشار به ساختار سیاسی استفاده نکردند.
بهویژه اینکه برخی از مسئولان اظهار کرده بودند «مردم توبه جمعی کردهاند». اصلا همچین چیزی وجود نداشت، بلکه اعتراض جمعی رخ نداد، اما اینها برای حفظ بقا و زندگی و ساحت خود ایران بود». او با اشاره به سویههای تاریخی ایران ادامه داد: «همانطور که در تاریخ ما کتیبه داریوش وجود دارد که سرزمین ما را از خشکسالی، دروغ و دشمن دور بدار، بااینحال در حال حاضر ما شاهد آن هستیم که متأسفانه تمام این آفتها بر سرزمین ایران سایه افکنده است. از سوی دیگر، یک نوع خرد جمعی وجود دارد که درک کرده است در غیاب دولت و چهرههای قدرتمند، توان دفاع از کشور را ندارد». فاضلی ادامه داد: «بااینحال، روایت جنگ را نباید یک روایت شکستخورده بدانیم، حتی اگر شکست خورده باشیم. وقتی روایت جنگ را از دوران امپراتوری روم و ایران هم میخوانید، میبینید وقتی اروپاییان داستان را نقل میکنند، به نحوی است که روح جامعه بتواند از خودش حفاظت کند.